Игорь Карпенко о референдуме: явка граждан была достаточно высокая

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка:

– У Канстытуцыі, яшчэ раз падкрэслю, замацаваная палітычная воля большасці. Закон нас абараняе – мы яго выконваем. Простая і аб’ектыўная формула прававой дзяржавы, якой і з’яўляецца Беларусь. Так мы разумеем нашу беларускую мадэль дэмакратычнага развіцця (на другім пасяджэнні VII Усебеларускага народнага сходу, 18 снежня 2025 года).

Дзень Канстытуцыі ў нашай краіне штогод адзначаецца 15 сакавіка. Вось ужо чатыры гады беларускі народ жыве паводле абноўленай Канстытуцыі сваёй краіны. Канстытуцыі будучыні, як сказаў Аляксандр Лукашэнка, зацвярджаючы вынікі рэспубліканскага рэферэндуму па змяненнях і дапаўненнях у Асноўны Закон краіны, асабліва падкрэсліўшы пры гэтым, што беларусы стварылі і прынялі ўнікальны прававы дакумент, у якім арганічна спалучаюцца традыцыі і інавацыі, народаўладдзе і адзінства кіравання. Эксперты – аб падмурку, на якім трымаецца наша дзяржаўнасць.

Лічбы і факты

Член Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце Віктар Азаронак падкрэсліў, што Канстытуцыя – падмурак дзяржавы, які забяспечвае стабільнасць канстытуцыйнага ладу, бяспеку і паступальнае развіццё беларускага грамадства:

– Наша цяперашняя Канстытуцыя, безумоўна, гэта народны дакумент, які забяспечвае менавіта дынаміку развіцця краіны. Бо наш Асноўны Закон прыняты не парламентам, як у краінах Захаду, а ў выніку агульнанацыянальнага рэферэндуму, якому папярэднічала шырокае грамадскае абмеркаванне.

– Чатыры гады назад змяненні і дапаўненні былі прынятыя на ўсенародным рэферэндуме пасля шматмесячнага абмеркавання ўсімі пластамі насельніцтва прапанаваных паправак. Факт, які ўжо сам па сабе можа служыць пераканаўчым доказам сапраўднага народаўладдзя ў краіне. Калі ж мець на ўвазе вынікі яшчэ двух рэферэндумаў, падчас якіх у Канстытуцыю 1994 года былі ўнесены адпаведныя часу карэктывы, то з пункту гледжання рэальнай дэмакратыі да Беларусі ў прынцыпе не можа быць ніякіх прэтэнзій, – пераканана член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па заканадаўстве і дзяржаўным будаўніцтве Людміла Сапега.

Пры гэтым, нагадвае сенатар, сама Канстытуцыя ў 1994 годзе тагачаснымі дэпутатамі Вярхоўнага Савета прымалася кулуарна, без якога-небудзь удзелу народа, які ў ёй жа называўся адзінай крыніцай дзяржаўнай улады ў краіне.

– Упершыню магчымасць сказаць сваё важкае слова народ атрымаў у 1996 годзе, калі на фоне палітычнага крызісу ў краіне Аляксандр Лукашэнка ініцыіраваў першы ўсенародны рэферэндум. І атрымаў падтрымку больш за 70 % грамадзян. Якія праз 8 гадоў пераважнай большасцю – амаль 80 % – зноў падтрымалі прапанаваныя Прэзідэнтам змяненні ў Канстытуцыю. А ў 2022 годзе пераадолелі і гэту мяжу – 83 % жыхароў краіны ўхвалілі змяненні і дапаўненні ў Асноўны Закон, – канстатуе суразмоўца.

Яна акцэнтуе ўвагу на тым, што ў немалой ступені на гэты вынік паспрыялі падзеі 2020 года, калі кожны з нас адчуў: антыдзяржаўныя сілы спрабуюць паставіць краіну на мяжу краху.

– Але беларусы, умудроныя векавым вопытам, падтрымалі свайго Прэзідэнта і здолелі не толькі захаваць краіну, але і паступальна, пазбягаючы канстытуцыйных крызісаў і рэвалюцыйных узрушэнняў, удасканальваць прапанаваную Аляксандрам Лукашэнкам дзяржаўную мадэль развіцця.

Агульная адказнасць і права будаваць будучыню Радзімы

Член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па міжнародных справах і нацыянальнай бяспецы Аляксандр Гарошкін згодны з калегай: Канстытуцыя – гэта падмурак, на якім трымаецца ўся наша дзяржаўнасць. Гэта прававы і ідэалагічны каркас, які вызначае, як уладкавана грамадства, як працуе ўлада і якія правы ёсць у кожнага з нас.

– У розных краінах асноўныя законы нярэдка прымаліся ціха і кабінетна: у вузкіх колах эліт, за зачыненымі дзвярыма, групай абраных палітыкаў. Галоўнае адрозненне нашай Канстытуцыі ад многіх іншых – гэта гісторыя яе з’яўлення на свет. Наш шлях быў іншым – адкрытым і сумленным, – падкрэслівае сенатар. – Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь прайшла праз усенароднае абмеркаванне і была вынесена на рэферэндум. Гэта значыць, што яе прызнанне і легітымнасць змацаваныя не подпісамі чыноўнікаў, а воляй мільёнаў грамадзян. Такі падыход забяспечыў галоўнае: празрыстасць і рэальную ўцягнутасць людзей у фарміраванне прававых асноў краіны. Людзі не проста прынялі закон да ведама – яны далі яму права на жыццё.

Суразмоўца звяртае ўвагу на той факт, што калі свет сутыкаецца з лічбавізацыяй, глабальнымі выклікамі і пытаннямі ўстойлівага развіцця, наша Канстытуцыя застаецца сучаснай:

– Яна ўмела спалучае два пачаткі: захоўвае традыцыйныя каштоўнасці, на якіх трымаецца грамадства, і пры гэтым адкрытая новым рэаліям. Гэта баланс, які ўдаецца выконваць далёка не кожнаму Асноўнаму Закону ў свеце. Але важней за ўсё іншае. Канстытуцыя для нас – не проста юрыдычны тэкст. Гэта нешта большае. Гэта сімвал пераемнасці пакаленняў, злучальная нітка паміж мінулым, сучаснасцю і будучыняй. Гэта прамое выказванне волі народа, які аднойчы вырашыў: «Мы выбіраем такі шлях». Гады ідуць, мяняюцца тэхналогіі, але Канстытуцыя застаецца тым самым надзейным компасам, які паказвае кірунак развіцця краіны. У ёй – гарантыя нашай свабоды, наша агульная адказнасць і наша права будаваць будучыню Радзімы.

Паслядоўнасць і комплекснасць канстытуцыйных пераўтварэнняў

У сваю чаргу старшыня Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце Валянцін Семяняка адзначае той факт, што змяненні ў Асноўны Закон Рэспублікі Беларусь, прынятыя ў выніку чацвёртага ў гісторыі суверэннай Беларусі рэспубліканскага рэферэндуму 27 лютага 2022 года, замацавалі канстытуцыйны статус Усебеларускага народнага сходу.

Унікальнасць гэтай нормы складаецца ў тым, што УНС як вышэйшы прадстаўнічы орган улады, які вызначае знешнюю і ўнутраную палітыку Беларусі, стаў праявай сапраўднага народаўладдзя. Аналагаў яму, роўных па прадстаўніцтве і паўнамоцтвах, у свеце не існуе.

Як вядома, нагадвае парламентарый, большасць змяненняў, унесеных у абноўленую Канстытуцыю, было сфармулявана ў ходзе агульнарэспубліканскага дыялогу ў перыяд, які папярэднічаў рэферэндуму, што ў сваю чаргу, спрыяла яднанню нацыі:

– У новай рэдакцыі Асноўнага Закона ў канцэнтраваным выглядзе знайшло сваё адлюстраванне калектыўнае бачанне перспектыў развіцця краіны. Такім чынам, народная мудрасць стала дзейсным інструментам пераадолення знешніх і ўнутраных выклікаў сучаснасці.

Нарэшце, падкрэслівае суразмоўца, наша Канстытуцыя пацвярджае прыхільнасць беларускага народа да традыцыйных каштоўнасцяў і непрыняцця чужых правілаў, якія ўяўляюць пагрозу для гістарычнай памяці і суверэнітэту краіны:

– Унясенне нормы, якая вызначае шлюб, як саюз мужчыны і жанчыны, паклала канец усякім дыскусіям на гэту тэму і было станоўча ўспрынята ў грамадстве.

Спецыфіку Канстытуцыі 2022 года вызначае таксама ўзмацненне артыкулаў сацыяльнай накіраванасці, што цалкам адпавядае дэкларацыі асобы чалавека, як галоўнай каштоўнасці беларускай дзяржавы, канстатуе кіраўнік профільнай камісіі.

– Абвяшчэнне праявы патрыятызму асноўным абавязкам кожнага грамадзяніна з’яўляецца ідэалагічнай скрэпай не толькі для цяперашніх, але і для будучых пакаленняў беларусаў, – лічыць Валянцін Семяняка.

Ён таксама адзначыў паслядоўнасць і комплекснасць канстытуцыйных пераўтварэнняў:

– Як і прадпісваў артыкул 142 абноўленай Канстытуцыі, на працягу двух гадоў з моманту яе падпісання былі прыведзены ў адпаведнасць заканадаўчыя акты – скарэкціраваны каля 90 законаў. Правапрымяняльная практыка паказвае, што і нормы законаў, і нормы Канстытуцыі ў поўнай ступені адпавядаюць сучасным патрабаванням і спрыяюць далейшаму развіццю грамадства і дзяржавы ў цэлым.

Па інфармацыі « Звязда», 12 сакавіка 2026 г.

Быть гражданином Республики Беларусь – чрезвычайно почетная миссия, заявил Председатель Конституционного Суда Сергей Сивец перед вручением паспортов в Конституционном Суде, где сегодня стартовала Всебелорусская акция «Мы – граждане Беларуси!», посвященная Дню Конституции, передает корреспондент БЕЛТА.

(фото Николая Петрова, БЕЛТА)

«Быть гражданином Республики Беларусь – чрезвычайно почетная миссия. Наша нация обладает колоссальным культурно-духовным наследием, которое исчисляется веками. Наша предки стояли у истоков появления государственности на Полоцкой земле», – напомнил Сергей Сивец.

Председатель Конституционного Суда акцентировал внимание также на том, что предки современных белорусов зарождали истоки конституционализма. Статут Великого княжества Литовского 1588 года всеми учеными единогласно признается в качестве первой конституции на Европейском континенте.

По информации БЕЛТА

Всебелорусская акция «Мы – граждане Беларуси!», посвященная Дню Конституции, стартует сегодня в Конституционном Суде в Минске. Об этом корреспонденту БЕЛТА сообщила секретарь ЦК БРСМ Светлана Павленина.

Главными героями торжества станут 14-летние юноши и девушки – представители всех областей и города Минска. Всего 25 человек. Паспорт гражданина Республики Беларусь молодым людям вручат Председатель Конституционного Суда Сергей Сивец и первый секретарь Центрального комитета БРСМ Владимир Павловский. Традиционно в рамках церемонии ребятам вручаются также символичные подарки. Участники мероприятия получат брендированный бокс с Конституцией и государственным флагом, а также спилс-карту – набор магнитных элементов, выполненных в форме территориальных единиц нашей страны.

Патриотическая инициатива была предложена БРСМ в 2004 году. За эти годы она приобрела широкую популярность среди молодежи и по праву считается одной из важных традиций нашей страны. Торжественное вручение паспортов подросткам подчеркивает их переход во взрослую жизнь, позволяет еще лучше осознать, что теперь они стали полноправными гражданами Беларуси, ответственными перед ней и ее законами. День Конституции Беларуси ежегодно отмечается 15 марта. Основной закон определяет основы государственной власти и общественной жизни, гарантирует основные права и свободы граждан, определяет основы демократического социального правового государства, а также является важным фактором для формирования гражданской идентичности и национальной самобытности белорусов.

Мероприятия акции пройдут 9–15 марта во всех регионах Беларуси.

По информации БЕЛТА

Единый день голосования (ЕДГ) позволил оптимизировать избирательный процесс в целом. Таким мнением с корреспондентом БЕЛТА поделилась секретарь Центральной избирательной комиссии Елена Балдовская.

Елена Балдовская напомнила, что ЕДГ – это новый формат проведения выборов депутатов, предусмотренный ст. 67 Конституции Республики Беларусь. Впервые в истории суверенной Беларуси он был применен 25 февраля 2024 г. «Анализируя опыт проведения единого дня голосования, можно однозначно сказать, что такое нововведение оправдало себя. Да, кампания является сложной, но вместе с тем ЕДГ позволил оптимизировать избирательный процесс в целом», – отметила секретарь.

Одним из преимуществ она назвала сокращение расходов республиканского бюджета на организацию и проведение выборов. «По сути, в рамках одной мы проводим две избирательные кампании, формируя как Палату представителей Национального собрания, так и местные Советы депутатов», – подчеркнула Елена Балдовская.

Кроме того, секретарь отметила, что такой формат позволяет более рационально использовать человеческие ресурсы, минимизируя временные и организационные издержки всех участников избирательной кампании и превращая выборы в менее затратный процесс с точки зрения вовлеченности людей.

«Любая избирательная кампания требует привлечения большого количества граждан. Только в состав избирательных комиссий входит около 70 тыс. человек. При избирательных комиссиях при проведении ЕДГ было аккредитовано более 45 тыс. национальных наблюдателей. На конкретных этапах избирательной кампании задействованы доверенные лица кандидатов в депутаты, граждане, которые собирают подписи в поддержку выдвижения кандидатов, и так далее», – рассказала Елена Балдовская.

Она также отметила, что наличие межэлекторального периода до следующих выборов, которые пройдут в 2029 и 2030 годах, позволит провести анализ проделанной работы, изучить мнение региональных организаторов выборов и внести корректировки в избирательное законодательство с учетом правоприменительной практики.

«В этот период Центральная избирательная комиссия уделяет особое внимание информационно-просветительской деятельности. Повышение правовой грамотности избирателей, особенно молодежи, укрепляет доверие к демократическим институтам, способствует развитию гражданского общества и обеспечивает осознанное участие каждого в голосовании», – поделилась секретарь ЦИК.

По информации БЕЛТА

Центральная избирательная комиссия планирует издать сборник документов об истории развития национальной избирательной системы. Это предусмотрено планом работы ЦИК на 2026 год, утвержденным на заседании 15 декабря, передает корреспондент БЕЛТА.

«Начата работа по подготовке трехтомника – сборника документов, посвященного истории развития национальной избирательной системы. Созданы редакционный совет, редакционная коллегия и творческие группы. Планируем в следующем и 2027 году активно работать в этом направлении», – сказала секретарь ЦИК Елена Балдовская.

Она обратила внимание, что не только ЦИК входит во все эти советы, редакционные группы, но также представители Академии наук, вузов, ученые, эксперты. Планируется к концу 2027 – началу 2028 года подготовить материалы для издания этого трехтомника.

Планируется перевод на английский язык двух книг, посвященных прошедшим избирательным кампаниям, а также некоторой информации, размещенной на сайте ЦИК, для возможности ознакомления англоязычных представителей других государств с особенностями белорусской избирательной системы, особенностями прошедших избирательных кампаний.

Секретарь ЦИК напомнила, что книга «Выборы в Беларуси: только факты» стала продолжением первой книги «Выборы в Беларуси. Коротко о главном». Она содержит информацию об электоральных кампаниях – начиная с 2022 года и заканчивая выборами Главы государства.

«На будущий год запланирован семинар с политическими партиями и общественными объединениями, где планируем рассмотреть вопросы роли и места партий и общественных формирований в избирательной системе», – сказала Елена Балдовская.

По ее информации, Палатой представителей запланирован семинар по основам избирательного права Республики Беларусь и путям его совершенствования. Также предполагается провести круглый стол, посвященный вопросам применения искусственного интеллекта. Кроме того, запланирована работа по подготовке видеороликов по популяризации национальной избирательной системы.

По информации БЕЛТА