Зачем идти на референдум и что белорусы могут потерять? «В теме» Ольга Чуприс

Национальный банк и Правительство всегда были оппонентами, но должны работать вместе. Об этом Глава Администрации Президента Дмитрий Крутой заявил в эфире телеканала «Беларусь 1», сообщает БЕЛТА.

«Нацбанк и Правительство всегда были оппонентами. Но на последнем отчете (отчете Правительства Главе государства за 2025 год. – Прим. БЕЛТА) Президент сказал, чтобы они работали вместе. Все-таки денежно-кредитная политика и экономическая политика всегда шли рука об руку, поэтому они должны взаимодействовать. Так прописано во всех документах. Они вместе отвечают за экономический рост и за контроль за ценами», – отметил Дмитрий Крутой.

Сейчас, по словам Главы Администрации Президента, между Национальным банком и Правительством идет очень деловое и конструктивное взаимодействие. «Особенно в инвестиционной сфере – то, что, на мой личный взгляд, является ключевым. Мы не должны снизить темпы реализации наших инвестиционных проектов. И вопрос ресурсов на сегодняшний день ключевой», – подчеркнул он.

Президент Беларуси Александр Лукашенко 10 марта принял доклад по вопросам текущей деятельности Национального банка в контексте задач экономического развития страны. «Надо не потерять нам Национальный банк, чтобы в эти непростые времена они помогли нам прежде всего в экономике и финансах. Еще раз хочу предупредить, чтобы у нас не было тут каких-то трений. Решение вопросов за нами. Решать будем все вместе, все это прекрасно понимают. Если что, то я за здоровую конкуренцию – кто лучше и качественнее может предложить какую-то тему и решить тот или иной вопрос, кроме основных своих обязанностей», – заявил Александр Лукашенко.

По информации БЕЛТА

15 марта в Беларуси отмечается День Конституции – Основного закона страны, обладающего высшей юридической силой и закрепляющего ключевые принципы и нормы правового регулирования важнейших общественных отношений. Событие символизирует верховенство закона и защиту прав граждан. Белорусская Конституция провозглашает человека и его жизнь высшей ценностью. Она гарантирует каждому гражданину свободы и права, необходимые для продуктивной деятельности, достойного существования и гармоничного всестороннего развития. Заведующий кафедрой конституционного права юридического факультета Белорусского государственного университета, член-корреспондент НАН Беларуси, профессор, доктор юридических наук Григорий Василевич рассказал корреспонденту БЕЛТА, почему каждому гражданину Беларуси важно знать основы Конституции.

– Григорий Алексеевич, почему Конституция – не просто главный, а Основной закон страны?

– Конституция – и главный, и Основной закон страны. Главный – потому что Конституция обладает верховенством в системе права (системе законодательства), она возглавляет всю правовую пирамиду актов, находится на ее вершине. А Основной закон – в силу того, что на ее основе, на основе закрепленных в ней принципов и норм развивается вся национальная правовая система: принимаются акты законодательства, создается система органов государственной власти, развивается правовая идеология, правовая культура и правовое сознание.

– Почему каждому гражданину Беларуси важно знать основы Конституции?

– Знание основ Конституции повышает общую и правовую культуру человека, позволяет ему понимать объем своих прав и обязанностей, характер взаимоотношений с органами государства и другими гражданами, действовать правомерно и цивилизованно разрешать возможные споры и конфликты.

– Как вы оцениваете роль молодежи в процессе защиты и развития конституционных прав и свобод в стране?

– Молодежь – наиболее активная часть населения страны. Ей присущ поиск ответов на вопросы, с которыми сталкиваются молодые люди в период становления и укрепления своего мировоззрения. За молодыми – будущее любой страны. Важно знать свои права, но также важно и необходимо выполнять на должном уровне свои юридические обязанности, многие из которых закреплены в Конституции.

Конституция и принятые в соответствии с ней нормативные правовые акты обеспечивают весь спектр прав: личных, политических, социально-экономических и социально-культурных, а также коллективных прав. Государство делает все максимально в пределах имеющихся ресурсов для социальной защиты наших граждан.

Что касается обязанностей, то хочу обратить внимание на следующие. Каждый, кто находится на территории Беларуси, обязан соблюдать ее Конституцию, законы и уважать государственные символы и национальные традиции страны. Каждый обязан уважать достоинство, права, свободы и законные интересы других лиц, обязан беречь историко-культурное, духовное наследие и другие национальные ценности. Сохранение исторической памяти о героическом прошлом белорусского народа, патриотизм являются долгом каждого белоруса. Охрана природной среды и бережное отношение к природным ресурсам – также долг каждого. Кроме того, граждане Беларуси обязаны принимать участие в финансировании государственных расходов путем уплаты налогов, пошлин и иных платежей. Защита Беларуси является обязанностью и священным долгом гражданина. По сути, это те обязанности, которые присущи всем странам, стремящимся обеспечить баланс интересов отдельного человека, общества и государства в целом. Без этого невозможно гармоничное развитие страны.

Хочу обратить внимание на то, что по итогам референдума 2022 года в Конституции, в частности, закреплено положение о том, что каждый должен проявлять социальную ответственность, вносить посильный вклад в развитие общества и государства. Только прилагая совместные усилия, работая с самоотдачей, можно добиться динамичного развития страны, улучшить общее и собственное благополучие.

– Как юридический факультет способствует формированию правосознания у студентов в контексте Конституции?

– Для студентов юридического факультета учебной программой предусмотрено чтение лекций и проведение практических занятий по таким курсам, как «Конституционное право», «Конституционно-правовая ответственность», «Конституционное правосудие». Ведь наши выпускники работают в органах государственной власти – судах, адвокатуре, прокуратуре, следственном комитете, органах исполнительной и представительной власти. Без знания конституционных норм стать специалистом, который будет грамотно рассматривать обращения граждан и юридических лиц, разрешать возникающие юридические конфликты, просто невозможно.

Наши студенты – активные молодые люди, они занимаются научными исследованиями, участвуют, помимо изучения обязательных предметов, в работе студенческих кружков, в том числе организованных на кафедре конституционного права, участвуют в конкурсах, конференциях. Мы практикуем проведение с другими кафедрами совместных студенческих кружков, чтобы продемонстрировать, как нормы конституционного права помогают правильно разрешать, например, гражданско-правовые споры, вопросы, касающиеся юридической ответственности.

– Какие мероприятия планируются на факультете в честь Дня Конституции?

– Мероприятий много. Это выступления преподавателей кафедры конституционного права в студенческих и трудовых коллективах, предполагается проведение круглого стола со студентами и прочее. Но одно из важных событий – это проведение республиканской конференции на тему «Истоки государственного строительства и современность в конституционно-правовом и политическом измерениях». Ее организаторами выступают четыре кафедры юридического факультета: конституционного права, теории и истории государства и права, государственного управления и кафедры политологии. Планируется обсуждение широкого спектра вопросов.

По информации БЕЛТА

Дорогие соотечественники!

Поздравляю вас с Днем Конституции.

Достижения последних десятилетий, определившие облик современной Беларуси – сильной, успешной, устремленной в будущее, обусловлены реализацией закрепленных в Основном Законе фундаментальных принципов.

В Конституции заложен великий смысл – единственным источником государственной власти и носителем суверенитета является народ, сплоченный важнейшими духовно-нравственными ценностями, доставшимися нам от предков.

На основе Конституции выстроена национальная правовая система, обеспечивается правовая защищенность каждого человека.

Неуклонное следование предписаниям Основного Закона позволяет нам стабильно развиваться и уверенно идти вперед, несмотря на сложность геополитической обстановки. Убежден, так будет и в дальнейшем.

Пусть этот праздник станет напоминанием об ответственности перед грядущими поколениями за мир и благополучие родной страны.

Сердечно желаю всем здоровья, добра и новых свершений во имя Отечества.

Александр Лукашенко

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка:

– У Канстытуцыі, яшчэ раз падкрэслю, замацаваная палітычная воля большасці. Закон нас абараняе – мы яго выконваем. Простая і аб’ектыўная формула прававой дзяржавы, якой і з’яўляецца Беларусь. Так мы разумеем нашу беларускую мадэль дэмакратычнага развіцця (на другім пасяджэнні VII Усебеларускага народнага сходу, 18 снежня 2025 года).

Дзень Канстытуцыі ў нашай краіне штогод адзначаецца 15 сакавіка. Вось ужо чатыры гады беларускі народ жыве паводле абноўленай Канстытуцыі сваёй краіны. Канстытуцыі будучыні, як сказаў Аляксандр Лукашэнка, зацвярджаючы вынікі рэспубліканскага рэферэндуму па змяненнях і дапаўненнях у Асноўны Закон краіны, асабліва падкрэсліўшы пры гэтым, што беларусы стварылі і прынялі ўнікальны прававы дакумент, у якім арганічна спалучаюцца традыцыі і інавацыі, народаўладдзе і адзінства кіравання. Эксперты – аб падмурку, на якім трымаецца наша дзяржаўнасць.

Лічбы і факты

Член Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце Віктар Азаронак падкрэсліў, што Канстытуцыя – падмурак дзяржавы, які забяспечвае стабільнасць канстытуцыйнага ладу, бяспеку і паступальнае развіццё беларускага грамадства:

– Наша цяперашняя Канстытуцыя, безумоўна, гэта народны дакумент, які забяспечвае менавіта дынаміку развіцця краіны. Бо наш Асноўны Закон прыняты не парламентам, як у краінах Захаду, а ў выніку агульнанацыянальнага рэферэндуму, якому папярэднічала шырокае грамадскае абмеркаванне.

– Чатыры гады назад змяненні і дапаўненні былі прынятыя на ўсенародным рэферэндуме пасля шматмесячнага абмеркавання ўсімі пластамі насельніцтва прапанаваных паправак. Факт, які ўжо сам па сабе можа служыць пераканаўчым доказам сапраўднага народаўладдзя ў краіне. Калі ж мець на ўвазе вынікі яшчэ двух рэферэндумаў, падчас якіх у Канстытуцыю 1994 года былі ўнесены адпаведныя часу карэктывы, то з пункту гледжання рэальнай дэмакратыі да Беларусі ў прынцыпе не можа быць ніякіх прэтэнзій, – пераканана член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па заканадаўстве і дзяржаўным будаўніцтве Людміла Сапега.

Пры гэтым, нагадвае сенатар, сама Канстытуцыя ў 1994 годзе тагачаснымі дэпутатамі Вярхоўнага Савета прымалася кулуарна, без якога-небудзь удзелу народа, які ў ёй жа называўся адзінай крыніцай дзяржаўнай улады ў краіне.

– Упершыню магчымасць сказаць сваё важкае слова народ атрымаў у 1996 годзе, калі на фоне палітычнага крызісу ў краіне Аляксандр Лукашэнка ініцыіраваў першы ўсенародны рэферэндум. І атрымаў падтрымку больш за 70 % грамадзян. Якія праз 8 гадоў пераважнай большасцю – амаль 80 % – зноў падтрымалі прапанаваныя Прэзідэнтам змяненні ў Канстытуцыю. А ў 2022 годзе пераадолелі і гэту мяжу – 83 % жыхароў краіны ўхвалілі змяненні і дапаўненні ў Асноўны Закон, – канстатуе суразмоўца.

Яна акцэнтуе ўвагу на тым, што ў немалой ступені на гэты вынік паспрыялі падзеі 2020 года, калі кожны з нас адчуў: антыдзяржаўныя сілы спрабуюць паставіць краіну на мяжу краху.

– Але беларусы, умудроныя векавым вопытам, падтрымалі свайго Прэзідэнта і здолелі не толькі захаваць краіну, але і паступальна, пазбягаючы канстытуцыйных крызісаў і рэвалюцыйных узрушэнняў, удасканальваць прапанаваную Аляксандрам Лукашэнкам дзяржаўную мадэль развіцця.

Агульная адказнасць і права будаваць будучыню Радзімы

Член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па міжнародных справах і нацыянальнай бяспецы Аляксандр Гарошкін згодны з калегай: Канстытуцыя – гэта падмурак, на якім трымаецца ўся наша дзяржаўнасць. Гэта прававы і ідэалагічны каркас, які вызначае, як уладкавана грамадства, як працуе ўлада і якія правы ёсць у кожнага з нас.

– У розных краінах асноўныя законы нярэдка прымаліся ціха і кабінетна: у вузкіх колах эліт, за зачыненымі дзвярыма, групай абраных палітыкаў. Галоўнае адрозненне нашай Канстытуцыі ад многіх іншых – гэта гісторыя яе з’яўлення на свет. Наш шлях быў іншым – адкрытым і сумленным, – падкрэслівае сенатар. – Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь прайшла праз усенароднае абмеркаванне і была вынесена на рэферэндум. Гэта значыць, што яе прызнанне і легітымнасць змацаваныя не подпісамі чыноўнікаў, а воляй мільёнаў грамадзян. Такі падыход забяспечыў галоўнае: празрыстасць і рэальную ўцягнутасць людзей у фарміраванне прававых асноў краіны. Людзі не проста прынялі закон да ведама – яны далі яму права на жыццё.

Суразмоўца звяртае ўвагу на той факт, што калі свет сутыкаецца з лічбавізацыяй, глабальнымі выклікамі і пытаннямі ўстойлівага развіцця, наша Канстытуцыя застаецца сучаснай:

– Яна ўмела спалучае два пачаткі: захоўвае традыцыйныя каштоўнасці, на якіх трымаецца грамадства, і пры гэтым адкрытая новым рэаліям. Гэта баланс, які ўдаецца выконваць далёка не кожнаму Асноўнаму Закону ў свеце. Але важней за ўсё іншае. Канстытуцыя для нас – не проста юрыдычны тэкст. Гэта нешта большае. Гэта сімвал пераемнасці пакаленняў, злучальная нітка паміж мінулым, сучаснасцю і будучыняй. Гэта прамое выказванне волі народа, які аднойчы вырашыў: «Мы выбіраем такі шлях». Гады ідуць, мяняюцца тэхналогіі, але Канстытуцыя застаецца тым самым надзейным компасам, які паказвае кірунак развіцця краіны. У ёй – гарантыя нашай свабоды, наша агульная адказнасць і наша права будаваць будучыню Радзімы.

Паслядоўнасць і комплекснасць канстытуцыйных пераўтварэнняў

У сваю чаргу старшыня Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце Валянцін Семяняка адзначае той факт, што змяненні ў Асноўны Закон Рэспублікі Беларусь, прынятыя ў выніку чацвёртага ў гісторыі суверэннай Беларусі рэспубліканскага рэферэндуму 27 лютага 2022 года, замацавалі канстытуцыйны статус Усебеларускага народнага сходу.

Унікальнасць гэтай нормы складаецца ў тым, што УНС як вышэйшы прадстаўнічы орган улады, які вызначае знешнюю і ўнутраную палітыку Беларусі, стаў праявай сапраўднага народаўладдзя. Аналагаў яму, роўных па прадстаўніцтве і паўнамоцтвах, у свеце не існуе.

Як вядома, нагадвае парламентарый, большасць змяненняў, унесеных у абноўленую Канстытуцыю, было сфармулявана ў ходзе агульнарэспубліканскага дыялогу ў перыяд, які папярэднічаў рэферэндуму, што ў сваю чаргу, спрыяла яднанню нацыі:

– У новай рэдакцыі Асноўнага Закона ў канцэнтраваным выглядзе знайшло сваё адлюстраванне калектыўнае бачанне перспектыў развіцця краіны. Такім чынам, народная мудрасць стала дзейсным інструментам пераадолення знешніх і ўнутраных выклікаў сучаснасці.

Нарэшце, падкрэслівае суразмоўца, наша Канстытуцыя пацвярджае прыхільнасць беларускага народа да традыцыйных каштоўнасцяў і непрыняцця чужых правілаў, якія ўяўляюць пагрозу для гістарычнай памяці і суверэнітэту краіны:

– Унясенне нормы, якая вызначае шлюб, як саюз мужчыны і жанчыны, паклала канец усякім дыскусіям на гэту тэму і было станоўча ўспрынята ў грамадстве.

Спецыфіку Канстытуцыі 2022 года вызначае таксама ўзмацненне артыкулаў сацыяльнай накіраванасці, што цалкам адпавядае дэкларацыі асобы чалавека, як галоўнай каштоўнасці беларускай дзяржавы, канстатуе кіраўнік профільнай камісіі.

– Абвяшчэнне праявы патрыятызму асноўным абавязкам кожнага грамадзяніна з’яўляецца ідэалагічнай скрэпай не толькі для цяперашніх, але і для будучых пакаленняў беларусаў, – лічыць Валянцін Семяняка.

Ён таксама адзначыў паслядоўнасць і комплекснасць канстытуцыйных пераўтварэнняў:

– Як і прадпісваў артыкул 142 абноўленай Канстытуцыі, на працягу двух гадоў з моманту яе падпісання былі прыведзены ў адпаведнасць заканадаўчыя акты – скарэкціраваны каля 90 законаў. Правапрымяняльная практыка паказвае, што і нормы законаў, і нормы Канстытуцыі ў поўнай ступені адпавядаюць сучасным патрабаванням і спрыяюць далейшаму развіццю грамадства і дзяржавы ў цэлым.

Па інфармацыі « Звязда», 12 сакавіка 2026 г.

Быть гражданином Республики Беларусь – чрезвычайно почетная миссия, заявил Председатель Конституционного Суда Сергей Сивец перед вручением паспортов в Конституционном Суде, где сегодня стартовала Всебелорусская акция «Мы – граждане Беларуси!», посвященная Дню Конституции, передает корреспондент БЕЛТА.

(фото Николая Петрова, БЕЛТА)

«Быть гражданином Республики Беларусь – чрезвычайно почетная миссия. Наша нация обладает колоссальным культурно-духовным наследием, которое исчисляется веками. Наша предки стояли у истоков появления государственности на Полоцкой земле», – напомнил Сергей Сивец.

Председатель Конституционного Суда акцентировал внимание также на том, что предки современных белорусов зарождали истоки конституционализма. Статут Великого княжества Литовского 1588 года всеми учеными единогласно признается в качестве первой конституции на Европейском континенте.

По информации БЕЛТА