Брак предлагается прописать в Конституции как союз женщины и мужчины – Петр Миклашевич

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка:

– У Канстытуцыі, яшчэ раз падкрэслю, замацаваная палітычная воля большасці. Закон нас абараняе – мы яго выконваем. Простая і аб’ектыўная формула прававой дзяржавы, якой і з’яўляецца Беларусь. Так мы разумеем нашу беларускую мадэль дэмакратычнага развіцця (на другім пасяджэнні VII Усебеларускага народнага сходу, 18 снежня 2025 года).

Дзень Канстытуцыі ў нашай краіне штогод адзначаецца 15 сакавіка. Вось ужо чатыры гады беларускі народ жыве паводле абноўленай Канстытуцыі сваёй краіны. Канстытуцыі будучыні, як сказаў Аляксандр Лукашэнка, зацвярджаючы вынікі рэспубліканскага рэферэндуму па змяненнях і дапаўненнях у Асноўны Закон краіны, асабліва падкрэсліўшы пры гэтым, што беларусы стварылі і прынялі ўнікальны прававы дакумент, у якім арганічна спалучаюцца традыцыі і інавацыі, народаўладдзе і адзінства кіравання. Эксперты – аб падмурку, на якім трымаецца наша дзяржаўнасць.

Лічбы і факты

Член Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце Віктар Азаронак падкрэсліў, што Канстытуцыя – падмурак дзяржавы, які забяспечвае стабільнасць канстытуцыйнага ладу, бяспеку і паступальнае развіццё беларускага грамадства:

– Наша цяперашняя Канстытуцыя, безумоўна, гэта народны дакумент, які забяспечвае менавіта дынаміку развіцця краіны. Бо наш Асноўны Закон прыняты не парламентам, як у краінах Захаду, а ў выніку агульнанацыянальнага рэферэндуму, якому папярэднічала шырокае грамадскае абмеркаванне.

– Чатыры гады назад змяненні і дапаўненні былі прынятыя на ўсенародным рэферэндуме пасля шматмесячнага абмеркавання ўсімі пластамі насельніцтва прапанаваных паправак. Факт, які ўжо сам па сабе можа служыць пераканаўчым доказам сапраўднага народаўладдзя ў краіне. Калі ж мець на ўвазе вынікі яшчэ двух рэферэндумаў, падчас якіх у Канстытуцыю 1994 года былі ўнесены адпаведныя часу карэктывы, то з пункту гледжання рэальнай дэмакратыі да Беларусі ў прынцыпе не можа быць ніякіх прэтэнзій, – пераканана член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па заканадаўстве і дзяржаўным будаўніцтве Людміла Сапега.

Пры гэтым, нагадвае сенатар, сама Канстытуцыя ў 1994 годзе тагачаснымі дэпутатамі Вярхоўнага Савета прымалася кулуарна, без якога-небудзь удзелу народа, які ў ёй жа называўся адзінай крыніцай дзяржаўнай улады ў краіне.

– Упершыню магчымасць сказаць сваё важкае слова народ атрымаў у 1996 годзе, калі на фоне палітычнага крызісу ў краіне Аляксандр Лукашэнка ініцыіраваў першы ўсенародны рэферэндум. І атрымаў падтрымку больш за 70 % грамадзян. Якія праз 8 гадоў пераважнай большасцю – амаль 80 % – зноў падтрымалі прапанаваныя Прэзідэнтам змяненні ў Канстытуцыю. А ў 2022 годзе пераадолелі і гэту мяжу – 83 % жыхароў краіны ўхвалілі змяненні і дапаўненні ў Асноўны Закон, – канстатуе суразмоўца.

Яна акцэнтуе ўвагу на тым, што ў немалой ступені на гэты вынік паспрыялі падзеі 2020 года, калі кожны з нас адчуў: антыдзяржаўныя сілы спрабуюць паставіць краіну на мяжу краху.

– Але беларусы, умудроныя векавым вопытам, падтрымалі свайго Прэзідэнта і здолелі не толькі захаваць краіну, але і паступальна, пазбягаючы канстытуцыйных крызісаў і рэвалюцыйных узрушэнняў, удасканальваць прапанаваную Аляксандрам Лукашэнкам дзяржаўную мадэль развіцця.

Агульная адказнасць і права будаваць будучыню Радзімы

Член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па міжнародных справах і нацыянальнай бяспецы Аляксандр Гарошкін згодны з калегай: Канстытуцыя – гэта падмурак, на якім трымаецца ўся наша дзяржаўнасць. Гэта прававы і ідэалагічны каркас, які вызначае, як уладкавана грамадства, як працуе ўлада і якія правы ёсць у кожнага з нас.

– У розных краінах асноўныя законы нярэдка прымаліся ціха і кабінетна: у вузкіх колах эліт, за зачыненымі дзвярыма, групай абраных палітыкаў. Галоўнае адрозненне нашай Канстытуцыі ад многіх іншых – гэта гісторыя яе з’яўлення на свет. Наш шлях быў іншым – адкрытым і сумленным, – падкрэслівае сенатар. – Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь прайшла праз усенароднае абмеркаванне і была вынесена на рэферэндум. Гэта значыць, што яе прызнанне і легітымнасць змацаваныя не подпісамі чыноўнікаў, а воляй мільёнаў грамадзян. Такі падыход забяспечыў галоўнае: празрыстасць і рэальную ўцягнутасць людзей у фарміраванне прававых асноў краіны. Людзі не проста прынялі закон да ведама – яны далі яму права на жыццё.

Суразмоўца звяртае ўвагу на той факт, што калі свет сутыкаецца з лічбавізацыяй, глабальнымі выклікамі і пытаннямі ўстойлівага развіцця, наша Канстытуцыя застаецца сучаснай:

– Яна ўмела спалучае два пачаткі: захоўвае традыцыйныя каштоўнасці, на якіх трымаецца грамадства, і пры гэтым адкрытая новым рэаліям. Гэта баланс, які ўдаецца выконваць далёка не кожнаму Асноўнаму Закону ў свеце. Але важней за ўсё іншае. Канстытуцыя для нас – не проста юрыдычны тэкст. Гэта нешта большае. Гэта сімвал пераемнасці пакаленняў, злучальная нітка паміж мінулым, сучаснасцю і будучыняй. Гэта прамое выказванне волі народа, які аднойчы вырашыў: «Мы выбіраем такі шлях». Гады ідуць, мяняюцца тэхналогіі, але Канстытуцыя застаецца тым самым надзейным компасам, які паказвае кірунак развіцця краіны. У ёй – гарантыя нашай свабоды, наша агульная адказнасць і наша права будаваць будучыню Радзімы.

Паслядоўнасць і комплекснасць канстытуцыйных пераўтварэнняў

У сваю чаргу старшыня Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце Валянцін Семяняка адзначае той факт, што змяненні ў Асноўны Закон Рэспублікі Беларусь, прынятыя ў выніку чацвёртага ў гісторыі суверэннай Беларусі рэспубліканскага рэферэндуму 27 лютага 2022 года, замацавалі канстытуцыйны статус Усебеларускага народнага сходу.

Унікальнасць гэтай нормы складаецца ў тым, што УНС як вышэйшы прадстаўнічы орган улады, які вызначае знешнюю і ўнутраную палітыку Беларусі, стаў праявай сапраўднага народаўладдзя. Аналагаў яму, роўных па прадстаўніцтве і паўнамоцтвах, у свеце не існуе.

Як вядома, нагадвае парламентарый, большасць змяненняў, унесеных у абноўленую Канстытуцыю, было сфармулявана ў ходзе агульнарэспубліканскага дыялогу ў перыяд, які папярэднічаў рэферэндуму, што ў сваю чаргу, спрыяла яднанню нацыі:

– У новай рэдакцыі Асноўнага Закона ў канцэнтраваным выглядзе знайшло сваё адлюстраванне калектыўнае бачанне перспектыў развіцця краіны. Такім чынам, народная мудрасць стала дзейсным інструментам пераадолення знешніх і ўнутраных выклікаў сучаснасці.

Нарэшце, падкрэслівае суразмоўца, наша Канстытуцыя пацвярджае прыхільнасць беларускага народа да традыцыйных каштоўнасцяў і непрыняцця чужых правілаў, якія ўяўляюць пагрозу для гістарычнай памяці і суверэнітэту краіны:

– Унясенне нормы, якая вызначае шлюб, як саюз мужчыны і жанчыны, паклала канец усякім дыскусіям на гэту тэму і было станоўча ўспрынята ў грамадстве.

Спецыфіку Канстытуцыі 2022 года вызначае таксама ўзмацненне артыкулаў сацыяльнай накіраванасці, што цалкам адпавядае дэкларацыі асобы чалавека, як галоўнай каштоўнасці беларускай дзяржавы, канстатуе кіраўнік профільнай камісіі.

– Абвяшчэнне праявы патрыятызму асноўным абавязкам кожнага грамадзяніна з’яўляецца ідэалагічнай скрэпай не толькі для цяперашніх, але і для будучых пакаленняў беларусаў, – лічыць Валянцін Семяняка.

Ён таксама адзначыў паслядоўнасць і комплекснасць канстытуцыйных пераўтварэнняў:

– Як і прадпісваў артыкул 142 абноўленай Канстытуцыі, на працягу двух гадоў з моманту яе падпісання былі прыведзены ў адпаведнасць заканадаўчыя акты – скарэкціраваны каля 90 законаў. Правапрымяняльная практыка паказвае, што і нормы законаў, і нормы Канстытуцыі ў поўнай ступені адпавядаюць сучасным патрабаванням і спрыяюць далейшаму развіццю грамадства і дзяржавы ў цэлым.

Па інфармацыі « Звязда», 12 сакавіка 2026 г.

Конституционный Суд считает необходимым осуществлять опережающее законотворчество с учетом темпа развития общественных отношений, сообщил журналистам Председатель Конституционного Суда Сергей Сивец после оглашения послания Президенту и палатам Национального собрания «О состоянии конституционной законности в Республике Беларусь», передает корреспондент БЕЛТА.

(фото – БЕЛТА)

В заключительной части послания Конституционный Суд высказал свое суждение о необходимости осуществления в том числе опережающего законотворчества с учетом того, что ряд общественных отношений, фактически сложившихся в обществе, особенно в цифровой сфере, опережает правовую регуляторику. В конечном итоге это может послужить основанием возникновения определенных правовых лакун, пробелов в нормативно-правовом регулировании наиболее важных общественных отношений и тем самым косвенно нарушить права и свободы человека и гражданина и вызвать необходимость в том числе осуществления конституционного судопроизводства по их восстановлению.

Кроме того, были высказаны другие предложения, связанные с совершенствованием действующего законодательства страны и укреплением правовой системы государства и общества в целом, отметил Председатель Конституционного Суда.

По информации БЕЛТА

В Конституционный Суд за 2025 год поступило 70 конституционных жалоб. По каким вопросам обращались граждане, рассказал журналистам Председатель Конституционного Суда Сергей Сивец после оглашения послания Президенту и палатам Национального собрания «О состоянии конституционной законности в Республике Беларусь», передает корреспондент БЕЛТА.

(фото – БЕЛТА)

«В 2025 году в Конституционный Суд поступило 70 конституционных жалоб по вопросам, связанным с защитой конституционных прав и свобод, по вопросам привлечения к административной ответственности и наложения административного взыскания, по вопросам, связанным с реализацией права собственности в отношении жилого помещения, полученного в порядке наследования, по вопросам, связанным с доступом к судебной защите и оказанием юридической помощи, по вопросам, связанным с налогообложением доходов физических лиц, и по ряду иных вопросов», – сказал Сергей Сивец.

По поступившим конституционным жалобам Конституционный Суд вынес пять решений и 14 определений. В большинстве из них было признано соответствие тех или иных норм закона положениям Конституции. В ряде случаев были выявлены конституционно-правовые пробелы, влекущие правовую неопределенность с точки зрения праворегулирования. В двух случаях на основании конституционных жалоб было установлено несоответствие определенных норм закона положениям Конституции.

Отвечая на вопрос, насколько белорусам понятен этот инструмент, Сергей Сивец обратил внимание на динамику роста соответствующих обращений. Это показывает, что белорусы активно пользуются этим инструментарием прямого доступа к конституционному правосудию и возможностью защиты своих конституционных прав и свобод.

«При этом мы отмечаем повышение уровня правовой культуры наших граждан с точки зрения оформления конституционных жалоб, с точки зрения понимания разграничения компетенции Конституционного Суда в сравнении со судами общей юрисдикции и другими государственными органами. Поэтому, я думаю, этот инструмент будет активно востребован нашими гражданами», – сказал Сергей Сивец.

По информации БЕЛТА

Уровень конституционной законности в Беларуси позволяет обеспечить гарантированные права и свободы человека, сообщил журналистам Председатель Конституционного Суда Сергей Сивец после оглашения послания Президенту и палатам Национального собрания «О состоянии конституционной законности в Республике Беларусь», передает корреспондент БЕЛТА.

(фото Сергея Шелега, БЕЛТА)

В своем структурном выражении и содержательном наполнении послание включает в себя комплексный анализ состояния конституционной законности, конституционного правопорядка в стране с точки зрения обеспечения таких конституционных ценностей и институтов, как защита конституционного строя, защита гарантированных Конституцией прав и свобод человека и гражданина, обеспечение верховенства Конституции и ее прямого действия на территории страны.

«Конституционный Суд констатировал, что уровень конституционной законности и правопорядка в нашей стране позволяет полностью обеспечить исполнение этих базовых ценностей, позволяет в полной мере защитить и гарантировать реализацию основополагающих прав и свобод человека и гражданина, обеспечить верховенство Конституции», – сказал Сергей Сивец.

По его словам, выявленное в рамках конституционного контроля несоответствие отдельных положений законов положениям Конституции носит единичный характер и не свидетельствует о системной несогласованности законодательных актов положениям Конституции.

«В полной мере на сегодня конституционная законность обеспечивается координированной, согласованной деятельностью государственных органов. Законодательное регулирование в целом обеспечивает эффективное регулирование складывающихся общественных отношений, возможность судебной и внесудебной защиты нарушенных или ограниченных прав и свобод человека и гражданина», – сказал Председатель Конституционного Суда.

По информации БЕЛТА

Конституционный Суд принял послание Президенту и палатам Национального собрания «О состоянии конституционной законности в Республике Беларусь», передает корреспондент БЕЛТА.

(фото Сергея Шелега, БЕЛТА)

Оглашая послание, Председатель Конституционного Суда Сергей Сивец отметил, что всемерное обеспечение незыблемости конституционного строя – важнейшая задача государства, общества и каждого гражданина – выражается в защите суверенитета белорусского государства, укреплении национальной безопасности, реальном воплощении в жизни конституционного принципа народовластия, свободной реализации гражданами гарантированных государством конституционных прав и свобод, а также неукоснительном исполнении конституционных обязанностей.

«В этом качестве Конституция является связующим звеном между поколениями белорусов, которых объединяют национальные, культурные традиции и общечеловеческие ценности, любовь к Родине и уважение суверенных прав других народов и государств, – отметил Сергей Сивец. – Конституция закрепляет основополагающие обязанности Республики Беларусь как демократического, социального, правового государства защищать свою независимость и территориальную целостность, конституционный строй, обеспечивать законность и правопорядок».

Председатель Конституционного Суда добавил, что граждане Республики Беларусь и все государственные институты призваны отстаивать избранный путь развития, суверенитет государства и другие конституционные ценности.

«Современная геополитическая ситуация характеризуется девальвацией международного права, деградацией сложившейся после Второй мировой войны системы международных отношений, беспрецедентным вмешательством отдельных государств во внутренние дела других государств, в том числе с применением военной силы, произвольным установлением в одностороннем порядке неправомерных и ограничительных мер (санкций) с целью принуждения к изменению внутренней и внешней политики», – указал Сергей Сивец.

В таких условиях, отметил он, всемерное обеспечение незыблемости конституционного строя – важнейшая задача государства, общества и каждого гражданина – выражается в защите суверенитета белорусского государства, укреплении национальной безопасности, реальном воплощении в жизни конституционного принципа народовластия, свободной реализации гражданами гарантированных государством конституционных прав и свобод, а также неукоснительном исполнении конституционных обязанностей.

По информации БЕЛТА